Bildiklerimi Bile Unutuyorum: Sınav Kaygısı

Sınav kaygısı, sınavın öncesinde veya sınav anında yaşanan korku, stres ve endişenin öğrenilenlerin kullanılmasını olumsuz etkilemesi sonucu yaşanılan kaygıdır. Sınav stresinin kişide ortaya çıkarabileceği 3 çeşit belirti mevcuttur. Bunlar: fiziksel, bilişsel ve duygusal belirtilerdir. Fiziksel belirtilerde kişi sürekli bir baş ağrısı, terleme, titreme, uyku ve iştah problemleri yaşamaktadır. Bilişsel belirtilerde ise kişi başarısızlık korkusu, odaklanma ve unutkanlık gibi problemlerle karşı karşıya kalmaktadır. Duygusal belirtilerde ise kişi huzursuzluk, öfke, kaçınma ve çaresizlik gibi hisler yaşamaktadır.

Okuma Önerileri

• Bitmeyen Bir Tedirginlik Hali: Anksiyete Bozukluğu
• Bir Anda Gelen Fırtına: Panik Atak
• MMPI (Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri)

Sınav kaygısının bir tane sebebi yoktur. Bu kaygıyı doğuran ve ortaya çıkartan birçok faktör bulunmaktadır. Bunlardan birincisi bireyin yaşam tarzıdır. Burada kişinin beslenme düzeni, uyku saatleri, sosyal hayatı, fiziksel aktiviteleri, dinlenmeye ayırdığı vakit ve zamanı kullanma verimi önem arz etmektedir. İkincisi ise bireyin ders çalışma alışkanlıkları ve sınav için geliştirdiği stratejilerdir. Burada kişinin hedeflerini belirlemeyle ilgili problemler yaşaması, sınava etkili/verimli çalışıp çalışmadığı, hazırlandığı sınav hakkında yeterli bilgiye sahip olup olmadığı ve en önemlisi sınav anına yönelik bir strateji planı geliştirmesi oldukça önemlidir. Üçüncü faktörde ise psikolojik etmenler devreye girmektedir. Kişinin başarıya atfettiği anlam, daha önceki başarısızlık deneyimleri, gerçekçi olmayan beklentileri, geliştirdiği olumsuz düşünceleri, mükemmeliyetçi olması ve psikolojik özgeçmişi gibi etmenler de mutlaka değerlendirilmelidir.

Birey sınav öncesinde yoğun endişe, huzursuzluk, uyku problemleri, terleme, mide bulantısı ve çarpıntı gibi fiziksel belirtiler yaşadığını söylüyorsa; ders çalışmayı sürekli ertelediğini, başlasa bile odaklanamadığını, sınavda ise bildiklerini unuttuğunu hatta çok çalışmasına rağmen yapamadığını ifade ediyorsa sınav stresi yaşadığını anlayabiliriz. Kişinin yaşadığı bu kaygı günlük hayatını fazlasıyla etkilemeye başlar. Birey artık eskiden hoşlandığı şeylerden keyif almamaya, unutkanlık yaşamaya ve sosyal çevresinden izole olmaya başlar. Sınav kaygısı bireyin düşüncelerinde, uykusunda ve iştahında bozulmalara sebep oluyorsa, kişi günlük yaşamını organize etmekte güçlük çekiyor ve akademik başarısında düşüşler varsa bu noktada uzman yardımına başvurmalıdır.

Sınav anksiyetesi yaşayan kişilerin yapması gereken en temel şey uyku-beslenme-zaman yönetimi üçgeninde plan yapması ve o rutine bağlı kalmasıdır. Bunlarla birlikte zihinsel egzersizler ve nefes egzersizleri deneyerek rahatlama sağlayabilirler. Hedeflerini daha ulaşılabilir düzeyde tutarak adım adım ilerlemeli, doğru sınav stratejileri geliştirerek gerektiği noktalarda da profesyonel destek almalıdırlar.

Sınav kaygısı sürecinde ebeveynlerin tutum ve davranışları oldukça önemlidir. Ebeveynlerin aşırı mükemmeliyetçi olması, çocuğunu kıyaslama davranışı ve beklentilerini sürekli olarak yansıtması kişiyi daha büyük bir kaygıya sürüklemektedir. Bu süreçte ebeveynler çocuklarına baskı uygulamak yerine duygularını anlamaya çalışmalı, rutini oluşturmaları konusunda destek olmalı, en önemlisi ise başarıyı değil çabayı takdir etmelidirler. Sınavın bir son olmadığını daima hatırlatmalı ve sınav sonrası için motive edici planlar yaparak sürece katkıda bulunabilirler.

Sıkça Sorular Sorular (SSS)